Sapphire Cháo - Opalescent Sapphire cách thị trường định nghĩa cái đẹp

Đá Sapphire Cháo đồng loại đá sở hữu vẻ đẹp rất riêng trong dòng Sapphire. Không sở hữu vẻ đẹp rực rỡ như Sapphire xanh lam, hay độc đáo như Sapphire sao. Sapphire cháo đồng lại đặc biệt theo một cách không đặc biệt. Loại đá này sở hữu một lớp sương mỏng bên trong viên đá, nhìn từ nhiều góc độ khác lại pha chút ánh đồng. Đó chính là những yếu tố tạo nên cái tên rất đặc trưng Cháo đồng. Dưới đây chúng tôi, xin chia sẻ một bài viết rất hay về đá Sapphire cháo đồng. Từ một thành viên có nhiều bài viết hay về đá quý với tên Facebook là: Sean Homer đã chia sẻ trong Group HỘI YÊU ĐÁ QUÝ. ( Bài viết đã được IRUBY xin phép đăng tải lên website và có chỉnh sửa câu từ cho hợp ngữ cảnh – không thay đổi ý nghĩa của bài viết)

Nội dung

Đá Sapphire cháo loại đá phế phẩm hay viên đá hàng nghìn đô?

Chủ nhân bài viết chia sẻ về câu chuyên viên đá rất lạ ở chợ Lục Yên vào tháng 3 năm 2008. Vào một buổi sáng khi ra chợ đá Lục Yên bắt gặp một viên đá, nằm trong một cái khay nhựa cũ của chị Th. Viên đá không trong, không sáng rực, cũng không có cái vẻ “đập vào mắt” như những viên sapphire xanh hay spinel đỏ rực mà người ta thường ao ước. Nó đục nhẹ, ánh lên một màu sữa mơ hồ, giống như có một làn sương mỏng nằm bên trong. Nếu có trong Group HỘI YÊU ĐÁ QUÝ, chắc chị sẽ nhớ ra tôi, tại vì tôi mân mê, hỏi tới hỏi lui về viên đá này

Sự gặp gỡ tạo dấu ấn của tác giả và loại đá Sapphire cháo

Chị chủ sạp hàng tại chợ đá quý Lục Yên đã giới thiệu với tác giả về loại đá Sapphire cháo( Cháo đồng) và cho xem rất nhiều thành phẩm của loại đá đục này. Chị bảo: để bên kia.”Bên kia là một cái rổ nhỏ, đầy những viên sapphire mài tròn, phần lớn đục, mờ, cảm giác cứ lợn cợn trông rất lạ. Ở những năm 2008, thị trường Việt Nam nhận định đó là nhóm đá thấp giá. Người bán không sai bởi theo cách định giá quen thuộc của người dân làm nghề đá lâu nay, đá càng trong, càng sáng, càng ít tạp chất thì càng đáng tiền. Còn đá “cháo” thì thường bán luôn theo lon, theo grams hay theo lô cho khỏe để đỡ mất công cắt mài. Bởi theo chia sẻ của các thợ mài lúc đó, mài xong không bán được giá.

Đá Sapphire cháo đồng loại đá sở hữu vẻ đẹp rất độc đáo

Sau đó vài năm, tác giả bài viết tình cờ thấy một viên sapphire có vẻ ngoài khá giống đá Sapphire cháo. Nó được đăng tải trên mạng xã hội của một cửa hàng trang sức Bespoke (theo thiết kế riêng, không dập khuôn công nghiệp) ở Brooklyn, NewYork. Viên đá được gọi với cái tên mỹ miều là “Opalescent Peach Sapphire. Giá: hơn 6.000 USD”. Tác giả không nhớ là cân nặng bao nhiêu, nhưng cũng khiêm tốn, đâu đó chỉ tầm 2.4-2.5cts

Viên đá cũng kiểu đục, cảm giác sữa mờ mờ thứ vẻ đẹp mà trước đây tác giả từng thấy ở Lục Yên. Tuy nhiên, ở bên kia bán cầu, nó được nhìn bằng con mắt khác. Và đó là điều làm tác giả nghĩ rất lâu về sapphire cháo không chỉ là câu chuyện của một loại đá. Nó là câu chuyện về cách thị trường định nghĩa cái đẹp.

Định nghĩa viên đá đẹp thông qua đôi mắt nhìn

Một viên đá có thể bị xem là lỗi, phế phẩm trong nhiều năm, một ngày nào đó, khi thẩm mỹ thay đổi, nó lại trở thành thứ mà người ta tìm kiếm. Sapphire cháo, cái tên nghe rất Việt Nam, rất đời thường. Chính là cách thợ đá gọi những viên sapphire có độ đục sữa, ánh lụa, hoặc ánh màu mơ hồ bên trong.

Trên thị trường quốc tế, chúng thường được gọi bằng những cái tên mềm mại hơn: silky Sapphire, milky Sapphire, hoặc đẹp nhất là opalescent Sapphire. Tên gọi khác nhau nhưng vẻ đẹp của viên đá thì vẫn vậy. Số phận của viên đá thay đổi theo ánh mắt người nhìn. Người Việt gọi là “cháo” vì nhìn nó giống nước cháo. Đục, trắng sữa, không trong vắt.

Cách gọi của người Việt rất thật tên gọi trực tiếp từ những đặc điểm mà viên đá sở hữu. Tuy nhiên bởi râts chân thật nên người ta không quá đánh giá cao loại đá này. Trong ngành đá quý truyền thống, “đục” thường đồng nghĩa với “kém”. Người nước ngoài lại chia kỹ hơn. Silky là những viên có ánh lụa nhẹ, như có một lớp sương mỏng phủ bên trong. Milky là những viên đục sữa rõ hơn, ánh sáng không xuyên qua mạnh, tạo cảm giác mềm và dịu. Opalescent là nhóm thú vị nhất, những viên đá này không chỉ đục, mà còn có ánh màu phụ chuyển động khi xoay viên đá. Có những viên thuộc nhóm Opalescent, là hồng pha vàng, tím pha cam, xanh pha mint, hoặc những vùng màu đổi nhẹ như khói.

Một viên đá đã từng được đánh giá thấp, đến khi thay đổi giá trị trở nên đặc biệt

Vấn đề chính ở thị trường Việt Nam, phần lớn các viên Sapphire cháo đồng không được phân loại. Bởi vì, khi một viên đá có những đặc điểm như: Sương mù nhẹ, ánh lụa… đều được gom chung là một loại. Họ không kiên nhẫn phân loại chúng ra: viên nào có ánh đẹp, viên nào có lụa mịn, viên nào có tiềm năng cắt thành trang sức cao cấp… Đây là một khoảng cách rất lớn, vì giữa một viên sapphire đục bình thường và một viên opalescent sapphire đẹp thật sự, giá trị của nó có thể tăng lên nhiều lần. Con số đó có thể đạt đến mức người bán ở chợ đá cũng khó tin.

Vẻ đẹp tầm thường tạo nên kỳ tích của đá Sapphire cháo đồng

Những ai đam mê đá quý đều có thể nhận thấy giá trị của loại đá Sapphire cháo này. Tuy nhiên, vẻ đẹp ấy được tạo nên như thế nào? Vì sao có thời điểm nó được đánh giá là không có giá trị? Rất nhiều câu hỏi xung quanh loại đá đặc biệt này. Là một người đam mê đá quý, thích khám phá và tìm hiểu về các loại đá. Tác giả Sean Homer đã đem đến thông tin cực kỳ hữu ích về loại đá này.

Hiện tượng cháo của đá Sapphire xuất hiện từ đâu?

Sapphire cháo thường có vẻ đục vì bên trong có những sợi bao thể cực nhỏ, phổ biến nhất là rutile, một dạng Titanium dioxide. Dễ hiểu hơn là sợi Rutile là khoáng vật nằm trong Sapphire dưới dạng các sợi kim rất mảnh. Nếu nhìn dưới kính hiển vi, nó rất đẹp để không như bản chất của nó vốn là những tạp chất trong viên đá. Những sợi Rutile có thể xếp thành mạng lưới, thành làn lụa, thành những vệt mờ giao nhau theo hướng tinh thể. Chính những sợi Rutile này phát tán ánh sáng bên trong của viên đá ra ngoài. Điều này khiến cho Sapphire không còn lấp lánh kiểu trong vắt nữa, mà phát sáng theo cách sâu hơn, dịu dàng hơn với vẻ đẹp mơ màng như lớp lụa phủ.

Hiện tượng cháo trong đá Sapphire do các tạp chất và sợi Rutile tạo nên

Điều thú vị là Rutile không phải tự nhiên hình thành trong đá Sapphire. Nó là dấu vết của một quá trình địa chất rất dài, khi Sapphire hình thành trong lòng đất ở nhiệt độ cực cao. Các nguyên tử Titanium có thể hòa vào cấu trúc tinh thể của Corundum. Và khi viên đá nguội dần qua hàng triệu năm, cấu trúc ấy thay đổi. Titanium không ở trong tinh thể của Corundum, nó tách ra kết hợp với oxy kết tinh thành những sợi Rutile nhỏ li ti bên trong viên đá. Nói cách khác, cái vẻ mờ đục ấy không phải là lỗi ngẫu nhiên. Một viên sapphire cháo đẹp là một viên đá mang trong mình dấu vết của thời gian.

Vì sao trước đây đá Sapphire cháo không được yêu thích

Câu trả lời rất đơn giản: Ngành đá quý hiện đại đã quen với một hệ tiêu chuẩn quá mạnh. Trong gần một thế kỷ, người ta đánh giá đá quý theo những tiêu chí như độ trong, màu sắc, giác cắt, trọng lượng. Với kim cương, hệ thống ấy áp dụng rất hiệu quả. Nhưng khi đem cùng một logic đó áp vào đá màu, đôi khi nó làm mất đi nhiều sắc thái.

Một viên Sapphire có rutile silk dày sẽ bị xem là kém trong. Ánh sáng bị tán ra nên không có độ lấp lánh mạnh. Màu cũng không sắc nét giống với Sapphire xanh truyền thống điều đó khiến nó bị xếp xuống nhóm thấp.

Sự trở mình của đá Sapphire cháo vẻ đẹp đặc biệt

Nhưng vẻ đẹp luôn có cách tỏa sáng của nó để khẳng định giá trị riêng của mình. Khi thị trường trang sức cá nhân hóa phát triển, đặc biệt là dòng nhẫn cưới Bespoke, người mua bắt đầu tìm kiếm những viên đá không giống ai. Họ không muốn một viên đá hoàn hảo theo tiêu chuẩn cũ. Họ muốn một viên đá có câu chuyện, có vân, có mây, có khuyết điểm đẹp, có cảm giác chỉ riêng mình sở hữu. Và đúng lúc đó, Sapphire cháo bước ra khỏi cái rổ cũ. Dưới một cái tên mới là Opalescent Sapphire, vẻ đẹp của nó được định hình và nhìn lại.

Không còn là viên đá đục, nó là viên đá có ánh sương. Không còn là hàng kém chất lượng, nó là một viên đá có cá tính. Thị trường phương Tây đặc biệt thích điều này. Một viên Sapphire hồng sữa, ánh vàng nhẹ, đặt trong ổ nhẫn vàng hồng kiểu vintage, chụp dưới ánh nắng chiều. Nó có cảm xúc hơn rất nhiều so với một viên đá “đẹp chuẩn” nhưng theo người yêu đá quý lâu năm thì nhìn có gì đó hơi “lạnh”.

Có lẽ đó là lý do loại đá này hợp với thời đại ngày nay. Người ta không chỉ mua đá quý để khoe độ đắt. Họ mua một cảm giác, một câu chuyện. Một thứ gì đó trông như thuộc về riêng mình. Mỗi vùng mỏ có một chất riêng

Khi những điều khác biệt trở thành nét đẹp riêng, nó tạo nên một một kiệt tác

Đá Sapphire cháo và thị trường Việt Nam

Việt Nam có Sapphire ở Yên Bái(cũ) Bình Thuận, Lâm Đồng và Nghệ An. Trong đó, có không ít Sapphire chất lượng thấp theo tiêu chuẩn truyền thống. Tức là viên đá ấy không đủ trong, không đủ xanh, không đủ “sạch” để bước vào phân khúc cao cấp quen thuộc.

Thị trường đá Sapphire cháo Việt Nam

Nhưng chính trong nhóm bị xem là thấp ấy, có thể đang nằm những viên opalescent sapphire đáng giá. Đây là điều đáng tiếc, không phải viên cháo nào cũng đẹp và không phải viên đục nào cũng có giá. Nhưng nếu không phân loại kỹ, không nhìn bằng tiêu chuẩn mới, chúng ta sẽ không bao giờ biết viên nào có tiềm năng.

Một viên đá bị bán giá vài trăm nghìn ở chợ có thể không bao giờ thành viên 4.000 USD.

Nhưng cũng có thể, nếu được chọn đúng, cắt đúng, kể đúng câu chuyện, nó sẽ đi xa hơn rất nhiều so với cái giá ban đầu. Một viên opalescent sapphire đẹp thường không cần quá nhiều lửa. Nó cần ánh sáng đi qua vừa đủ để làm hiện lên lớp sương bên trong, bề mặt đủ rộng để màu phụ có chỗ xuất hiện. Nó cần một giác cắt biết tôn sự mềm mại, thay vì ép viên đá phải lấp lánh như kim cương. Tôi nghĩ đây là một khoảng trống lớn của ngành đá Việt Nam.

Đá Sapphire cháo sở hữu một tệp khách riêng với những người đam mê vẻ đẹp mộc mạc nhất

Trong ngành đá quý thì đá Sapphire, xử lý nhiệt là chuyện rất phổ biến. Nhiệt có thể làm màu đẹp hơn, đá trong hơn, các bao thể bị tan đi hoặc thay đổi. Với nhiều loại Sapphire thương mại, xử lý nhiệt gần như là điều bình thường. Nhưng với những người chơi sâu, sapphire không xử lý nhiệt vẫn có giá trị riêng. Nó giữ được trạng thái tự nhiên hơn. Ở sapphire cháo, chính những sợi rutile còn nguyên vẹn là một kiểu “chữ ký” của tự nhiên.

Chúng cho thấy viên đá vẫn giữ lại cấu trúc bên trong, chưa bị nung đến mức làm silk biến mất. Dĩ nhiên, không nên nói quá rằng chỉ nhìn bằng mắt là thay thế được chứng thư phòng lab. Với những viên giá trị cao, kiểm định vẫn cần thiết. Nhưng về mặt cảm nhận và thương mại, silk đẹp là một điểm cộng lớn. Nó khiến viên đá có vẻ chân thật, có ký ức, có nội tại. Và trong một thị trường ngày càng nhiều đá xử lý, đá tổng hợp, đá được làm cho “đẹp chuẩn”, sự không hoàn hảo tự nhiên đôi khi lại là thứ đáng tin nhất.

Những ai đang tìm mua loại đá này?

Khách mua Opalescent sapphire thường không phải kiểu khách chỉ hỏi: “Đá này có sạch không? ”Họ hỏi khác.Viên này có lạ không? Có giống viên nào khác không? Màu này ngoài nắng ra sao? Khi xoay có ánh gì? Đặt vào vàng hồng có hợp không? Làm nhẫn cưới có bền không?

Nhiều khách đến với opalescent Sapphire vì họ thích opal nhưng ngại độ mềm của opal. Opal đẹp, nhưng khá nhạy cảm khi đeo hằng ngày. Sapphire thì khác độ cứng Mohs 9, Sapphire bền hơn, phù hợp hơn cho nhẫn cưới và trang sức dùng thường xuyên.

Một lý do khác nữa là nhiều người muốn tránh kim cương truyền thống. Họ không muốn chiếc nhẫn giống của tất cả mọi người. Họ muốn một viên đá có màu riêng, có cảm xúc riêng. Các màu Sapphire cháo được yêu thích hiện nay như: Peach, hồng phấn, lavender, tím khói, xanh mint, teal… Hoặc những viên có hai ba vùng màu chuyển nhẹ.

Những viên hồng-tím có ánh cam, hoặc xanh có ánh vàng, thường được săn tìm nhiều hơn vì khó gặp. Điều cần nhấn mạnh Sapphire cháo không dành cho tất cả mọi người. Người thích đá có độ tinh khiết cao có thể sẽ chê nó đục. Người thích độ lửa mạnh có thể thấy nó “không sáng”. Nhưng người đã thích rồi thì rất khó quên, vì mỗi viên có những nét đặc biệt riêng.

IRUBY xin cảm ơn tác giả đã cho chúng tôi đăng tải và chia sẻ thông tin bài viết. Với hơn 10 năm hoạt động trong ngành đá quý, Sapphire cháo đồng là loại đá chúng tôi rất ấn tượng. Chính vì vậy, chúng tôi đã săn tuyển những viên Sapphire cháo đồng chất lượng cao để quý khách có thể viết lên câu chuyện riêng của mình.

Nguồn hình ảnh minh họa : Trang sức EdenGarden (Hà Lan).